وظایف مربیان در زمان صدمات ورزشی

برای بیشتر مردم ، شرکت در فعالیتهای ورزشی بخش خاصی از زندگی آنان است و بروز صدمه ، لذت ناشی از آن را به نحو چشمگیری کاهش می دهد و یا به سرعت از بین می برد . شما در مقام مربی ورزش موظف اید که ایمن ترین شرایط ممکن را برای ورزشکارانتان فراهم آورید و اطمینان دهید که ورزشکار مراقبتهای سریع و کافی دریافت خواهد کرد.

ماهیت صدمات ورزشی

بنا به دلایل زیاد ، در طی فعالیتهای ورزشی ممکن است آسیبهایی رخ دهد هر قدر شرایط ایمنی محیط ورزشی و شرایط جسمانی ورزشکار مساعد باشد ، باز هم امکان بروز صدمه در طی این فعالیتها هست. این صدمات در نتیجه تصادم ورزشکاران با یکدیگر ، با کف سالن ، با سطح زمین و یا با تجهیزات ورزشی ایجاد می شوند . از دست دادن موقت کنترل بدن نیز ممکن است سبب آسیبهایی شود که شدت این آسیبها از مقیاس جزئی تا شدید متغیر است . هر چند که اغلب آنها جزئی هستند.

بسیاری از صدمات ورزشی قابل پیشگیری هستند ، ولی چنانچه تدابیری برای پیشگیری نیندیشیم ، وقوع صدمات ورزشی و فوریتهای واقعی رو به افزایش می گذراند. به عنوان مثال ، ممکن است ورزشکاری از قبل در شرایطی قرار بگیرد که از نامناسب بودن آن آگاه نباشد و همین وضعیت خاص موجب آسیب وی شود ، یا ورزشکار دیگری که قبلاً دچار صدمه شده ، ممکن است قبل از برگشتن به بازی به نحوی مناسب و کامل نوتوانی نشده باشد و در نتیجه مرتباً به پیچ خوردگیها و کشیدگیهای جدیدی مبتلا شود و آسیب ببیند. همچنین احتمال دارد که ورزشکار مهارتهای لازم را برای شرکت در مسابقات نیاموخته و در طی تمرینات پیش از فصل شرایط جسمانی مناسبی کسب نکرده باشد ، یا در طی فصل ورزشی در کسب آمادگی جسمانی خود کوتاهی کند و در نتیجه بیش از سایر افراد دچار آسیب شود.

لازم است بگویم که مربی ورزش خط دفاعی اصلی در مقابل این صدمات است . وقتی که وظیفه مربی در برخورد با این آسیبها مشخص شود و مربی بپذیرد که این مسئله بخشی از وظایف اوست ، صدمات ورزشی از نظر کمی و کیفی روندی نزولی خواهد داشت.

وظایف و مسئولیتها

وظیفه مربی در انجام مراقبتهای اولیه برای ورزشکارانی که آسیب دیده و یا دچار بیماری ناگهانی شده اند (بسته به وسعت سازمانی که مربی در آن خدمت می کند) تا حدود زیادی تغییرخواهد کرد . شما ممکن است در شرایطی مربی باشید که پزشکیان ورزشی تائید شده اختیار تصمیم گیری در مورد ورزشکاران آسیب دیده ، ارائه خدمات بی نیاز از پزشک و هدایت اقدامات نوتوانی را با راهنمایی پزشک در دست داشته باشند و شما را از زمانی که ورزشکار می تواند دوباره به فعالیتهای ورزشی بپردازد ، مطلع کنند. اگر چه بسیاری از سازمانهای خاطرنشان کرده اند که حضور پزشکیاران تایید شده در طی فعالیتهای ورزشی لازم است و توصیه کرده ا ند که پزشکیاران در کنار کلیه فعالیتهای ورزشی حضو ر داشته باشند ، ولی باز هم در بسیاری از موارد پزشکیار در صحنه حادثه حاضر نیست و در نتیجه امر مراقبت از ورزشکار احیاناً به عهده شما گذارده می شود. در عین حال ممکن است افراد دیگری هم باشند که ورزشکار را از نظر جسمانی آماده کرده و برنامه های نوتوانی را کنترل نمایند.

ولی حتی در چنین مواقعی که مسئولیتهای معینی به دیگران محول شده است ، به عنوان یک مربی ، احتمالاً مسئولیت نهایی مراقبت از ورزشکار به گردن شماست .

Åمطمئن باشید که کلیه ورزشکاران معاینه بدنی پیش فصل را انجام داده اند این کار تعداد فوریتهایی را که با آن مواجه خواهید شد ، کاهش می دهد. این روش افرادی را که مشکلات پزشکی و یا جسمانی دارند ، (مشکلاتی که این افراد را در طی مسابقات در معرض خطر قرار می دهد) از ورزش معاف می کند. این آزمایش همچنین فرصت برخی دیگر را که مشکلات نسبتاً سبکتری جهت شرکت در بازیها دارند ، محدود می کند.

Åاز ورزشکاران بخواهید با توجه به سطحی که تصمیم دارند در فعالیتهای ورزشی شرکت کنند ، آمادگی جسمانی مناسب کسب کنند . اگر آنها آمادگی جسمانی مناسبی داشته باشند ، ازصدمات ناشی و شدت آنها کاسته می شود.

Åوضعیت سلامت عمومی و آمادگی جسمانی ورزشکاران را بسنجید

Åتجهیزات لازم را با کیفیت عالی تهیه کنید. در کنار آن لوزام ایمنی کافی را هم فراهم آورده و مطمئن شوید که استفاده از آنها از لحاظ ایمنی مشکلی به وجود نمی آورد. آنچه را که لازم است تهیه کنید. نه آنچه را که رسم و سنت است .

Åاطمینان حاصل کنید که کلیه تجهیزات از نظر اندازه مناسب اند.

Åاطمینان حاصل کنید که تمامی تجهیزات و وسایل تمرین ، بدنسازی ، بازی و نوتوانی ، ایمنی لازم را دارا هستند.

Åاز شرایط نامساعد محیطی بپرهیزید، اگر چه این امر منجر به تغییر زمان اجرای تمرین یا مسابقه و یا حتی لغو آن شود.

Åورزشکاران را در امور ایمنی ، پرهیز از آسیب دیدگی و استفاده و مراقبت از لوازم ایمنی راهنمایی کنید.

Åمهارتهایی را که ورزشکاران برای شرکت در سطح خاصی از رقابتها نیاز دارند ، در آنها پرورش دهید.

Åاصول مراقبت از آسیب و مهارتهای پیشگیرانه را تا حد لازم به دست آورید و همچنین چگونگی استفاده از این مهارتها ، برای کاهش صدمات و حوادث معین را یاد بگیرید.

Åطرحی را جهت ارائه مراقبتهای فوری تدارک و اجرا کنید.

Åمجموعه مناسبی از لوازم مربوط به مراقبتهای فوری جهت زمین بازی را که در آن آب ، یخ و جعبه کمک های اولیه (شامل تمامی وسایل لازم جهت ارائه مراقبتهای اولیه ) وجود داشته باشد ،تهیه کنید.

Åاحتیاج ورزشکاران را تشخیص دهید و وقتی لازم است آنها را از بازی محروم کنید.

Åبرنامه های نوتوانی را با همکاری پزشکان توسعه دهید .

Åهنگامی که ورزشکاری در حین بازی دچار آسیب و یا بیماری ناگهانی شد ، ارزیابیهای مناسب را در همان میدان بازی به عمل آورید.

Åبا توجه به سطح آموزشی که فرا گرفته اید ، مراقبتهای فوری اولیه را برای ورزشکار مصدوم انجام دهید.

Åجهت اطمینان از صحت فعالیتهای انجام شده در موارد فوریتی با بخش اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.

پیشگیری از صدمات ورزشی

هرجا که فعالیت شدید بدنی وجود دارد ، همواره احتمال بروز آسیب نیز هست. ولی عموماً این صدمات کوچک هستند و به کوفتگیها و خراشیدگیهای کوچک ، کشیدگیهای جزئی عضلانی و پیچ خوردگیها محدود می شوند. با استفاده ماهرانه از کمکهای اولیه اصولی ، استراحت و تمرینات نوتوانی اساسی ، می توان به سادگی آنها را درمان کرد. هدف از اقدامات پیشگیرانه آن است که میزان بروز صدمات جزئی را کاهش دهیم و صدمات جدی تر را به کلی حذف کنیم.

اصول پیشگیری

یک برنامه خوب پیشگیری از صدمات ورزشی شامل موارد زیر است :

Åحمایت طبی

Åرفتار ورزشکار

Åمحیط ایمن

Åتجهیزات محافظت کننده

Åآمادگی جسمانی

حمایت طبی

کلیه ورزشکاران ، بدون در نظر گرفتن سن و وضع سلامتی شان در گذشته ، احتیاج به معاینه پیش از فصل دارند. گرچه امکان دارد که در برخی موارد صلاحیت شرکت در مسابقات را از ورزشکاری سلب کنند ، ولی هدف عمده آن تشخیص مشکلات بالقوه ای است که باید مورد توجه پزشک ، ورزشکار ، والدین یا سرپرست و یا مربیان ورزش قرار گیرد. بسیاری از این مشکلات از ورزشکار سلب صلاحیت نخواهد کرد. اما اگر نشود نتیجه مطلوبی به دست آورد. در اغلب موارد با اطلاعات به دست آمده می توان ورزشکار را به سوی ورزش مناسبتری راهنمایی کرد.

معاینه پیش از فصل می تواند :

Åافرادی را که ناهنجاریهای زیادی دارند ، به نحوی که در صور تشرکت در ورزشهای خاصی ، در موقعیت آسیب پذیری قرار خواهند گرفت ، از شرکت معاف کند . از جمله کسانی که فقط یک چشم ، یک کلیه یا یک بیضه دارند.

Åاز کسانی که به علت وجود شرایطی خاص در معرض خطر قراردارند ، سلب صلاحیت کند. مثلاً شرایطی مثل بیماریهای قلب و عروق ، تنفسی ، کلیوی ، گوارشی (شامل کبد و لوزالعمعده) ، عصبی (مغز و عصب) ، عضلانی ، استخوانی و بیماریهای سوخت وسازی (مثل مرض قند شدید ) توجه : تصمیم گیری در مورد ماهیت مسئله و نحوه کنترل آن باید با توجه به خصوصیات فردی انجام شود.

Åکسانی که قبلاً یا اخیراً به نحوی آسیب دیده اند که این آسیبها آنها را در معرض خطرات مجدد قرار می دهد. مانند کسی که در اخیراً دچار صدمه شدید در ناحیه سر شده است ، سابقه ضربه مغزی دارد و یا دچار شکستگی شده که کاملاً بهبود نیافته است یا دچار شلی مفصل به علت پیچ خوردگی قبلی می باشد و ….

Åمشخص کردن افرادی که احتمالاً محدود کردن فعالیت آنها لازم است . مانند ورزشکاری که دوران بهبود از آسیب را پشت سر می گذارد ، بیماران مبتلا به آسم ، مرض قند ، فشارخون بالا یا پایین ، اختلال تشنجی ، بیماری قلبی ، اختلال عضلانی ، استخوانی و یا افراد مبتلا به عوارض روانی و عاطفی

Åتعیین کسانی که باید در فعالیتهای آموزشی (غیرمسابقه ای) نیز محدود شوند. مانند کسانی که احتمالاً دارای مشکلات قلبی ، بینایی محدود ، اختلافات رشد یا برخی عوارض دیگر هستند که از شرکت آنها در مسابقات و یا برخی جنبه های ضروری آموزشی ، جلوگیری خواهد شد.

Åتشخیص کسانی که به توجه خاصی نیاز دارند. مثل ورزشکارانی که کمبود یا اضافه وزن دارند یا کسانی که بدنشان انعطاف پذیری کافی ندارد و یا افرادی که احتیاج به پرورش جسمی خاصی مانند تقویت مچ پا دارند.

به عنوان مربی ورزشکار ، شما باید تمام کوشش خود را به عمل آورید ، تا افرادی که نمی توانند در فعالیتهای جسمانی شرکت کنند. به نحوی در برنامه های ورزشی شما سهیم شوند. موقعی که نیازهای خود را در طی برنامه ریزی پیش از فصل مشخص می کنید. وظایف آموزشی مدیریت و معاونت را حتی الامکان به عهده افرادی بگذارید که جهت شرکت در فعالیتهای بدنی محدودیت دارند و در عین حال مایلند که با ورزش همگام و همراه باشند.

وظایف مربیان و دبیران تربیت بدنی از دیدگاه حقوق ورزش
بررسی وظایف مربیان ورزش از دیدگاه حقوق ورزش

۱-حضور مستمر مربی در محل فعالیت‌های ورزشی

یکی از مهم‌ترین عواملی که می‌تواند مانع از قوه به فعل در آمدن بسیاری از خطرها و حوادث ورزشی شود، عدم حضور و نظارت معلم ورزش و مربی در صحنه فعالیت ورزشی است، پس حضور فیزیکی و مستمر معلم یا مربی ضروری است. بنابراین مربیان هرگز نباید به هیچ بهانه‌ای محل ورزش و فعالیت تیم یا شاگردان خود را ترک کنند و در صورت اضطرار و ترک ضروری محل باید جانشین واجد شرایط و صلاحیت‌دار به جای خود انتخاب کنند و درصورت نبود جانشین واجد شرایط و صلاحیت‌دار کلاس ورزشی را تعطیل کنند.

۲-کنترل و نظارت مربیان

مربیان علاوه بر حضور مستمر در محل فعالیت های ورزشی باید از دقت و کنترل و نظارت غافل نشوند بلکه باید با دقت تمام در همه لحظه‌ها توجه و مراقبت از ورزشکاران را زیر نظر داشته باشند و اگر در صورت عدم کنترل و نظارت دقیق، حادثه‌ای محقق شود، مسئول خواهند بود.

۳- آگاهی از سلامت دانش آموزان

یکی از وظایف مربیان نسبت به ورزشکاران احراز سلامتی ورزشکاران است. مربی موظف است قبل از آغاز هرگونه عملیات ورزشی از سلامتی ورزشکار اطمینان حاصل کند با توجه به این که معلم ورزش در این امر تخصص ندارد می‌تواند از ورزشکار برگه معاینه پزشکی تقاضا کند، در مواردی که ورزشکار به علت داشتن بیماری یا انجام عمل جراحی آمادگی لازم را برای آن رشته ورزشی ندارد باید او را از شرکت در تمرین و مسابقه منع کنند.
همچنین بهتر است از ورزشکارانی که دچار حادثه شده بودند بعد از بهبودی و بازگشت مجدد آنها به صحنه رقابت و ورزش، برگه معاینه پزشک مبنی بر سلامت آنان دریافت شود.

۴-بازدید و بررسی وسایل ورزشی

در اکثر رشته‌های ورزشی، ورزشکار ملزم به استفاده از وسایل ورزشی است که به موجب مقررات مربوطه تعیین شده است، ناقص بودن، نامرغوب بودن و یا غیر مجاز بودن این وسایل ممکن است موجب صدمه به ورزشکار شود که در این صورت مربیان و معلمان ورزشی مسئول خواهند بود زیرا که از وظایف اصلی و مهم مربیان و معلمین ورزشی بازدید و بازرسی وسایل ورزشی قبل از عملیات ورزشی است و زمانی باید اجازه استفاده را صادر کنند که از سلامت و ایمنی آنها اطمینان کامل حاصل کرده باشند.

در ورزش‌هایی مثل ژیمناستیک که استفاده از اسباب در آن نقش اساسی دارد و هرگونه عیب و نقص فنی در آنها می‌تواند به صدمات غیرقابل جبرانی منتهی شود وظیفه مراقبتی معلم ورزشی یا مربی اقتضا دارد که در بازدید آنها حساسیت بیشتری نشان داده شود تا از وقوع حادثه در اثر نقص اسباب جلوگیری شود.

۵- شناخت قابلیت ها توسط مربیان

مربیان به دلیل گذراندن دوره‌های مختلف تخصصی و با کسب تجارت کافی و مجوزهای رسمی دارای قدرت تشخیص به منظور شناسایی توان ورزشکاران است بنابراین وظیفه شناخت قابلیت‌ها برعهده اوست مقصود از قابلیت‌های ورزشکار شناسایی قدرت بدنی، مهارت‌های فنی، تجربه و کسوت، فیزیک بدن ورزشکار از قبیل وزن، قد، سن و … او در فعالیت‌های ورزشی است در صورت عدم رعایت موارد فوق مربی و معلم ورزشی مسئول خواهد بود. مثلاً در رشته ورزش تکواندو، اگر مربی یک تکواندو کار سنگین وزن و با تجربه را با یک تکواندو کار مبتدی و سبک تر برای تمرین با هم مشخص کند در صورت بروز صدمه و خسارت مربی پاسخگو است.

۶- آشنایی مربی با کمک های اولیه

گاهی صدمه های وارده به ورزشکاران از شدت زیادی برخوردار نیست که به آن خطر جانی بگویند مانند دررفتگی و شکستگی‌ها که می‌تواند در رشته‌های رزمی و کشتی به وجود آید در این شرایط مربی مکلف است به ورزشکار مصدوم کمک کند که معمولا به صورت کمک‌های اولیه اعمال می‌شود پس مربیان ورزشی باید از کمک‌های اولیه آگاهی کافی داشته باشند تا در صورت بروز حادثه بتوانند نقش مثبتی را ایفا کنند.

همچنین خودداری و تجاوز از کمک‌های اولیه می‌تواند موجبات مسئولیت‌های قانونی را برای معلم و مربی ورزش فراهم سازد. برای مثال اجازه بازگشت به بازی برای بازیکنی که از ناحیه سرمجروح شده است نمونه‌ای از خودداری از کمک‌های اولیه توسط مربی است.

برای تجاوز از کمک‌های اولیه می‌توان به حمل ورزشکار مصدوم اشاره کرد، حمل ورزشکار مصدوم یک موضوع بسیار مهم است و بی‌توجهی به این امر می‌تواند نتایجی نامطلوب را به بار آورد بارها مشاهده شده افرادی که از ستون فقرات آسیب دیده‌اند و حمل اشتباه آنان باعث تشدید مصدومیت آن‌ها شده است و موجب لطمات جبران ناپذیری شده است.

۷- تعداد دانش آموزان

تعداد بیش از حد متعارف دانش آموزان دریک دوره یا یک کلاس مساله مهمی است که باید مورد توجه مربیان قرار گیرد در این حالت موضوع نظارت و مراقبت کم‌رنگ‌تر می‌شود و درصدد وقوع حادثه افزایش پیدا می‌کند، تعداد ورزشکاران با توجه به رشته ورزشی و مکان ورزشی و تعداد مربیان متفاوت است و مربی می‌تواند با رعایت استانداردها از وقوع حادثه جلوگیری و یا حداقل درصد آن را کاهش دهد.

در رشته ورزشی کشتی در یک تشک استاندارد و یک مربی تعداد ورزشکاران باید بین ۳۰ الی ۴۰ نفر باشند و همچنین در رشته ورزشی شنا براساس ماده ۶۴ آیین نامه اجرایی فدراسیون نجات غریق، در استخری با ابعاد ۸*۱۵ و تعداد ۵۰ شناگر ۲ منجی ضروری است.

۸- شرایط آب و هوا

ورزش‌هایی که در فضای باز انجام می‌شود همواره در معرض شرایط نامطلوب جوی قرار دارند مثلاً بارها شنیده‌ایم که صاعقه یا رعد و برق منجر به فوت فوتبالیستی شده است و یا تمرین در هوای بسیار گرم باعث گرمازدگی ورزشکار شده است و موارد دیگر مثل بارندگی‌های شدید، سرمای بیش از حد بارها منجر به بروز حوادث و خسارت به ورزشکاران شده است.
وظایف مربیان بعد از وقوع حادثه ورزشی

بعد از وقوع حادثه برای ورزشکار اولین وظیفه مربی کمک به ورزشکار مصدوم است به استناد ماده واحد قانون مجازات خودداری از کمک به مصدومین و دفع مخاطرات جانی مصوب ۱۳۵۴ که می گوید: «ماده واحده هر کس شخص یا اشخاصی را در معرض خطر جانی مشاهد کند و بتواند با اقدام فوری خود یا کمک طلبیدن از دیگران یا اعلام فوری به مراجع یا مقامات صلاحیت دار از وقوع خطر یا تشدید نتیجه آن جلوگیری کند بدون اینکه با این اقدام خطری متوجه خود او یا دیگران شود و با وجود استمداد یا دلالت اوضاع و احوال بر ضرورت کمک از اقدام به این امر خودداری کند به حبس تا یک سال و یا جزای نقدی محکوم خواهد شد.

معلم ورزش و مربی بر حسب وظیفه و قانون موظف به مراقبت از ورزشکار و کمک به او در صورت مصدومیت است و بیش از همه از این قشر انتظار کمک به ورزشکاران مصدومی می‌رود که تحت نظر آن‌ها قرار دارند و بدیهی است که قصور آن‌ها در انجام این تکلیف اخلاقی و قانونی مستلزم واکنش‌های شدیدتری نسبت به سایرین خواهد بود. شخص مربی باید از فدراسیون مربوطه آن رشته ورزشی دفترچه و یا حکم و یا کارت مربیگری داشته باشند.