مبارزه ایستاده و نشسته

در جودو (رندوری و مسابقه ایی) دو نوع سبک مبارزه هست ، نشسته و ایستاده
یک جودوکار ماهر باید در هر دو مورد دارای توانائی های بالا باشد اما معمولا جودوکاران در یکی از این دو به توانائی زیادی دست پیدا میکنند هرچند باید سعی نمایند میان این دو تعادل ایجاد نمایند.
تعادل در جودو این است که یک جودوکار بتواند هم در نشسته هم در ایستاده توانائی برهم زدن تعادل حریف و کنترل او را داشته باشد و تئوری و نظریه جودو بر پایه این تعادل ساخته شده است .

در مبارزه ایستاده میتوان از فنون گوناگون پرتابی و قفل کردن و شکستن و… استفاده کرد هرچند معمولا جودوکاران سعی بر استفاده بیشتر از فنون پرتابی دارند زیرا قفل کردن و شکستن و خفه کردن…. در حالت ایستاده به این راحتی ها میسر نیست به خصوص در تورنمت ها و…. به همین خاطر معمولا جودوکاران از فنون پرتابی بیشتر استفاده مینمایند که در تورنمنتها هم نتایج بهتری را به بار می اورد.(بالاترین امتیازها معمولا در مسابقات توسط فنون پرتابی به دست می اید)

در حالت ایستاده اکثر فنون ازاد میباشد هرچند پرتاب کردن همزمان با قفل کردن قسمتی از بدن خلاف قوانین میباشد(بارها دیده شده اشخاص در تمرینات داخل باشگاه ها برای خودنمائی و رو کم کنی با قفل کردن دست حریف سپس اجرای فنون پرتابی که منجر به زمین خوردن هر دو شخص با شدت بسیار زیاد میشود باعث شکستن دست و پا و.. حریف شده که این امر خلاف روح قوانین جودو میباشد و از تمامی جودوکاران درخواست می شود که از این رویه ناپسند به شدت پرهیز نمایند)
در جودو استفاده از پا و ضربه زدن و حمله کردن با مشت و… ابدا مجاز نیست زیرا باعث صدمه دیدن شخص به صورت خطرناک میگردد و این اصل در تمامی سبک های جودو رعایت میگردد.(البته منظور از سبک در اینجا سبکهای بین المللی که مورده تائید کودوکان است میباشد و نه سبکهای امریکایی جودو که اصولا همه نوع رشته رزمی را مخلوط جودو نموده اند!)
هدف از استفاده از تکنیکهای پرتابی (ناگه وازا ، nage waza) در حالت ایستاده قراردادن خود در موقعیت غالب و برتر از حریف و کنترل کامل وی میباشد.
دلیل دیگر نیز استفاده از پتانسیل بیشتر است زمانیکه شخص به شدت با تاتامی برخورد میکند و باعث شوک زدگی حریف برای لحظاتی میگردد که همین مورد باز هم سبب میشود موقعیت غالب را در قبال حریف داشته باشیم.
خاصیت استفاده از فنون پرتابی به خصوص در مسابقات تورنمنت هم این است که امیتاز بالائی در صورت اجرای دقیق به شخص اجرا کننده داده میشود به خصوص که معمولا در فنون پرتابی شخصی که فن روی وی اجرا میشود به نحوی تعادلش را از دست می دهد که در اغلب موراد امتیاز ایپون(ipon) بالاترین امتیاز و نیز تمام کننده مسابقه داده میشود که همین خود یکی از عوامل تمایل جودوکاران به فنون پرتابی میباشد.
از نظر تئوری و علمی که توسط شخص استاد کانو نیز بعد از فوت ایشان مدرسه کودوکان بیان نموده تکنیکهای پرتابی دارای ۴ فاز انجام میباشد که شامل کوزوشی (برهم زدن تعادل حریف) سپس قرار دادن موقعیت بدن در مکان مناسب و سپس اجرای فن و نهایتا کوبیدن شخص بر زمین است.

مبارزه در حالت نشسته

مبارزه در حالت نشسته در مواقعی پیش می اید که در حالت ایستاده تکنیکی اجرا گردیده اما منجر به امتیاز کامل نشده یا تکنیک مناسب اجرا نشده در این حالت مبارزه ادامه می یابدیا اینکه از ابتدا مبارزه در حالت نشسته انجام شده(این حالت فقط در تمارین انجام میشود)
در قوانین داوری این چنین اشاره مینماید:

ورزشکاران در موارد مشروحه ذیل می توانند وضعیت ایستاده را به نوازا(ne waza) تغییر دهند :
۱-هنگامی که ورزشکار بعد از اجرای تکنیک فنون پرتابی بدون وقفه به ( نوازا ) برود و در خاک حالت تهاجمی بگیرد .
۲-وقـتی یکی از جودوکاران در پی اجراء ناموفـق یک فن پرتابی به زمین می افتد ، جودوکار دیگر می تواند از وضعیت نامتعادل وی سود جسته و او را در خاک نگهدارد .
۳-وقتی ورزشکاری در حالت ایستاده با اجراء فنون ( شیمه وازا یا کانستسووازا ) نتیجه قابل ملاحظه ای بدست آورد و وضعیت را بدون وقفه به ( نوازا ) تغییر دهد .
۴-وقتی که یک جودوکار حریف خود را با بکاربردن حرکت فنی که شبیه تکنیک پرتابی بوده ولی خصوصیت کامل آن را نداشته باشد .
۵-وقتی که یک ورزشکار بیافتد یا در شرف افتادن باشد و حریف وی بتواند از این موقعیت استفاده کند
که البته کار در حالت نشسته دارای قوانین پیچیده و گوناگونی است و کمتر پیش می اید مبارزه دراین حالت ادامه پیدا کند یا ایجاد شود. (چه در حالت مسابقه ایی چه در حالت اصلی که مربوط به اجرای مبارزه نشسته مدسه جودو کودوکان است)

در حالت نشسته اشخاص با استفاده از روش خفه کردن (شیمه) یا قفل کردن بازوان و دستها میتوانند نتیجه منجر به پیروزی را کسب نمایند. روشهای بسیار زیاد دیگری نیز در حالت نشسته اجرا میشود که برخی از آنها را توضیح میدهیم هرچند اکثرا باز هم به شیمه کردن یا قفل مفاصل و فشار به عضلات بدن برمیگردند اما هرشخص به نحوی ازاد انها را اجرا می نماید.

در حالت hold daowm یعنی وقتی شخص به پشت روی زمین قرار گرفته و اجراکننده فن بر وی تسلط دارد(اجرای فن زمانیکه حریف روی پشت خود است) اگر شخص ۲۵ ثانیه به پشت روی تاتامی گرفتار شود(osaekomi) و نتواند خود را رها نماید (تقریبا شبیه رفتن روی پل در کشتی) مبارزه تمام می شود و شخص بازنده کسی است که در osaekomi شکست خورده باشد و درا ین حالت امتیاز ایپون (ipon) به شخص اجرا کننده تکنیک داده میشود.
در قوانین داوری این چنین اوسای کمی تعریف شده است:
۱- حداقل یک شانه حریف از پشت با تشک در تماس باشد .
۲-کنترل حریف از روبرو یا پهلو باشد .
۳-پای مجری در کنترل پاهای حریفش نباشد ، بجز قیچی از زیر در قسمت قوزک پا بدون از دست دادن کنترل در تکنیک ( تا تی شیهو گاتامه )
۴-در هنگام اعلام و ادامه اوسای کومی باید حداقل بخشی از بدن یکی از جودوکاران با تاتامی در تماس باشد
ذکر این نکته ضرروری است که در موراد مختلف کمتر از ۲۵ ثانیه امتیازات دیگری چون وازاری و یوکو به اشخاص داده می شود که در قوانین داوری جودو به آنها اشاره کامل می گردد.(که تنظیم شده توسط کمیته داوران جهانی)

امتیاز دهی در جودو

در جودوی حال حاضر سه نوع امیتاز وجود دارد :

ایپون (ippon)
وازاری (waza ari)
یوکو (yuko)

قبلا در جودو امیتازی نیز با نام کوکا (koka) وجود داشت اما از سال ۲۰۰۸ این امتیاز حذف گردیده است.
بر اساس قوانین هنگامی که داور اعلام ایپون نماید بازی به نفع شخصی که ایپون را انجام داده است تمام میشود.ایپون در حالات زیر اعلام میگردد:
۱-هر گاه ورزشکاری بتواند حریف خود را با اجرای تکنیک ، همراه با نیرو ، سرعت و کنترل قابل ملاحظه ( با پشت ) به زمین بزند .
۲-هر گاه ورزشکاری ، حریف خود را در حالت ( اوسای کومی وازا ) به نحوی نگه دارد که وی نتواند بعد از اعلام اوسای کومی خود را رها سازد .
۳-هر گاه ورزشکاری اعلام مایتا نماید ( دوبار با دست یا پا بصورت ممتد، ضربه به تاتامی بزند ویا با زبان بگوید مایتا یا تسلیم هستم).
۴-هر گاه تأثیر تکنیک کانست و شیمه بطور کامل مشهود باشد.
۵-چنانچه ورزشکاری جریمه هانسوکوماکه دریافت نماید حریف وی با امتیاز ایپون برنده خواهد شد .
اما وازاری که از نظر رتبه بندی در رده بعد از ایپون قرار دارد در شرائط زیر مطرح میگردد:

-هر گاه ورزشکاری بتواند حریف خود را با تکنیک ، همراه با نیرو و سرعت کنترل قابل ملاحظه ای به پهلو مایل به پشت ) به زمین بزند .
۲-هر گاه ورزشکاری بتواند حریف خود را با تکنیک ، کاملا با پشت به زمین بزند ولی یکی از سه عامل نیرو و سرعت و کنترل را کم داشته باشد .
۳-هر گاه ورزشکـاری حریف خود را در حالت ( اوسای کومی وازا ) به نحوی نگه دارد که وی نتواند ( ظرف مدت ۲۰ الی ۲۴ ثانیه ) بعد از اعلام اوسای کومی خود را رها سازد .
۴-چنانچه ورزشکاری سه بار مرتکب خطای شیدوگردد برای حریف وی یک امتیاز وازا آری درتابلو ثبت می گردد .
و یوکو نیز که در میان این امتیازات کمترین امتیاز را به خود اختصاص داده (البته تا قبل از حذف کوکا) به این شرح است:
الف – هر گاه ورزشکاری بتواند حریف خود را با تکنیک همراه با کنترل و یک عامل دیگر همانند سرعت یا نیرو ( کاملاً به پهلو ) به زمین بزند .
ب – هر گاه ورزشکاری بتواند حریف خود را در حالت ( اوسای کومی وازا ) به نحوی نگه دارد که وی نتواند ( ظرف مدت ۱۵ الی ۱۹ ثانیه ) بعد از اعلام اوسای کومی خود را رها سازد .
پ – چنانچه ورزشکاری دو بار مرتکب خطای شیدو گردد برای حریف وی یک امتیاز یوکو در تابلو ثبت می گردد .

این است قوانین داوری بین الملی و تعریف اصلی این سه امتیاز که گاها مشاهده میگردد جودوکاران ایرانی بدون توجه به این قوانین امتیازاتی اشتباه را در مورده فنون اجرائی توسط خود یا دیگری خواستار میگردند که لزوم دقت جودوکاران به این امور را می رساند زیرا جودو تنها در مسابقه دادن و مبارزه نیست بلکه باید جودو را از ابتدا تا انتها و از تاریخچه تا قوانین ان داسنت تا بتوان خود را یک جودوکار نامید و البته برای احقاق حق خود نیز باید اشنائی پایه ایی و گذرائی از این قوانین داشت.

در جودو علاوه بر این سه امیتاز قوانینی نیز در جهت رعایت موارد ممنوعه جودو گمارده اند که به خودی خود امیتازی ندارد اما در صورت تکرار جرائم باعث کسر یا افزایش امتیاز میگردد.
وقتی کسی از قوانین تخطی نمیاد به او اخطار یا شیدو میدهند.این اخطار برای جرائم سبک داده میشود اما اگر جرائم شخص سنگین باشد به وی هانسوکوماکه میدهند.
مواردی که شامل اخطار شیدو میگردد شامل:

۱-اجتناب از گرفتن کومی کاتا به منظور ممانعت از انجام عمل در مسابقه
۲-در یک وضعیت ایستاده بیش از حد ، حالت دفاعی اختیار نماید ( معمولا بیش از ۵ ثانیه )
۳- اجرای تکنیک بدون هیچ گونه کشش که به ظاهر برای یک حمله طرح ریزی شده لکن بوضوح نشان دهنده آن است که قصـدی برای پرتاب حریف وجود نداشته است همچنین هیکومی چوئی (افتادن از پشت ) را حمله کاذب گویند .
۴- در یک حالت ایستاده گرفتن پایین آستین حریف بطور مستمر بمنظور دفاع معمولا بیش از ۵ ثانیه
۵- در یک وضعیت ایستاده گرفتن انگشتان یک یا دو دست حریف ( پنجه داخل پنجه ) با هدف قفل کردن و بمنظور ممانعت از فعالیت در مسابقه ( معمولا بین ۳ الی ۵ ثانیه ) .
۶- عمداً اعمال مشروحه ذیل را انجام دهد (برهم زدن لباس ، بالا زدن آستین بیش از حد آرنج ) باز کردن کمربند ، یا دوباره بستن کمربند یا شلوار بدون اجازه داور .
۷- به زور کشیدن حریف به پایین بدون اجرای تکنیک به منظور شروع به نه وازا ( مگر طبق ماده ۱۶)
۸- داخل نمودن یک یا چند انگشت در داخل آستین یا پایین شلوار حریف یا محکم گرفتن و پیچاندن آستین حریف .
۹- گرفتن حریف در حالت ایستاده ، بطور مستمر بدون حمله ( معمولا بیش از ۵ ثانیه )
۱۰- در یک وضعیت ایستاده بعد از آنکه کومی – کاتا ( گرفتن حریف ) برقرار گردید هیچگونه حرکت حمله ای انجام نگرفته باشد . ( عدم تحرک غیر جنگندگی ۲۰ الی ۲۵ ثانیه )
۱۱- گرفتن سر آستین حریف بین شصت و انگشتان مانند ( تپانچه ) .
۱۲- گرفتن سر آستین جودوگی حریف به صورت تله کردن به سمت بالا ( مانند جیب ) .
۱۳- درحالت ایستاده گرفتن پا یا ساق پا و یا شلوار حریف با یک یا دو دست مگر آنکه همزمان اقدام به اجرای فن نماید .
۱۴- هر بخش از بدن حریف را با انتهای کمربند یا ژاکت خویش حلقه و احاطه نماید که باعث توقف در کار گردد .
۱۵- گرفتن جودوگی خود یا حریف با دهان یا دندان .
۱۶- قرار دادن دست ، بازو یا ساق پا مستقیماً ، روی صورت حریف .
۱۷- قرار دادن پا یا ساق پا داخل کمربند ، یقه یا نوار ژاکت حریف .
۱۸- اعمال شیمه – وازا با استفاده از پایین ژاکت جودوگی یا کمربند خویش و یا استفاده تنها از انگشتان { حتی اگر ( اوکه ) اعلام مایته نماید }.
۱۹- تعمداً از ( تاچی وازا ) یا نه وازا به خارج از محوطه مسابقه رفتن یا هل دادن حریف به خارج از محوطه مسابقه .
۲۰- قیچی کردن پا دور گردن و یا سر ( به طوری که پا ها را قیچی کرده و کاملاً به سمت بیرون بکشد . )
۲۱- زدن ضربه با زانو یا پا به بازوی حریف به منظور وادار به رها کردن و خلاصی از گارد گرفته شده توسط وی و یا ضربه زدن به پا یا قوزک پای حریف بدون اجرای تکنیک .
۲۲- خم کردن انگشت یا انگشتان حریف رو به بالا به منظور خلاصی از گارد گرفته شده توسط وی.
همانطور که میبینید لیست درازی از انواع خطاها در جودو میباشد که رعایت نکردن هر یک از این موارد سبب اخطار شیدو میگردد که تکرار ان موجب دادن یوکو به حریف و تکرار مجدد ان برای سومین بار وازاری و نهایتا اعلام برد حریف میباشد.
اما هانسوکوماکه:
۲۳- اقدام به پرتاب حریف با پیچاندن یک پای خود به پای وی در حالی که کم و بیش رو به جهت موافق وی باشد و به پشت به روی حریف بیفتد . ( کاوازو گاکه )
۲۴- اعمال کانستسو وازا ( قفل کردن مفاصل ) در هر جا غیر از مفصل آرنج دست حریف .
۲۵- بلند کردن حریفی که روی تشک دراز کشیده از روی تشک و کشانیدن وی به روی تشک .
۲۶- درو کردن پای ستون مجری فن از داخل هنگامی که وی سرگرم اجرای فنی چون هارای گوشی و غیره می باشد .
۲۷- بی توجهی به داور وسط
۲۸- حرکاتی که باعث جلب توجه و توهین نسبت به داور و یا حریف در حین مسابقه گردد حتی پس از اعلام ( سوره مده ) جریمه هانسوکوماکه داده خواهد شد .
۲۹- اعمال هر حرکتی که می تواند موجب آسیب دیدگی گردن یا ستون فقرات حریف گردد و یا بر خلاف روح جودو باشد .
۳۰- افتادن مستقیم به روی تشک با حریف به هنگام اجرا یا مبادرت به اجرای فنونی چون واکی گاتامه .
۳۱- شیرجه رفتن، ابتدا با سر به روی تشک، با خم کردن بدن به جلو و به پایین در حال اجرای فنونی چون اوچی ماتا ، هارای گوشی و غیره . ( دایوینگ ). و یا مستقیماً افتادن به پشت در حالیکه در حین اجرای تکنیکی مثل کاتاگورما باشد ( چه ایستاده و یا روی زانو ).
۳۲- افتادن تعمدی به پشت هنگامی که حریف پشت وی را محکم گرفته و به پشت او چسبیده .
۳۳- استفاده از اشیاء سخت فلزی ( بدون پوشش یا با پوشش ).