مبارزه ایستاده و نشسته

در جودو (رندوری و مسابقه ایی) دو نوع سبک مبارزه هست ، نشسته و ایستاده
یک جودوکار ماهر باید در هر دو مورد دارای توانائی های بالا باشد اما معمولا جودوکاران در یکی از این دو به توانائی زیادی دست پیدا میکنند هرچند باید سعی نمایند میان این دو تعادل ایجاد نمایند.
تعادل در جودو این است که یک جودوکار بتواند هم در نشسته هم در ایستاده توانائی برهم زدن تعادل حریف و کنترل او را داشته باشد و تئوری و نظریه جودو بر پایه این تعادل ساخته شده است .

در مبارزه ایستاده میتوان از فنون گوناگون پرتابی و قفل کردن و شکستن و… استفاده کرد هرچند معمولا جودوکاران سعی بر استفاده بیشتر از فنون پرتابی دارند زیرا قفل کردن و شکستن و خفه کردن…. در حالت ایستاده به این راحتی ها میسر نیست به خصوص در تورنمت ها و…. به همین خاطر معمولا جودوکاران از فنون پرتابی بیشتر استفاده مینمایند که در تورنمنتها هم نتایج بهتری را به بار می اورد.(بالاترین امتیازها معمولا در مسابقات توسط فنون پرتابی به دست می اید)

در حالت ایستاده اکثر فنون ازاد میباشد هرچند پرتاب کردن همزمان با قفل کردن قسمتی از بدن خلاف قوانین میباشد(بارها دیده شده اشخاص در تمرینات داخل باشگاه ها برای خودنمائی و رو کم کنی با قفل کردن دست حریف سپس اجرای فنون پرتابی که منجر به زمین خوردن هر دو شخص با شدت بسیار زیاد میشود باعث شکستن دست و پا و.. حریف شده که این امر خلاف روح قوانین جودو میباشد و از تمامی جودوکاران درخواست می شود که از این رویه ناپسند به شدت پرهیز نمایند)
در جودو استفاده از پا و ضربه زدن و حمله کردن با مشت و… ابدا مجاز نیست زیرا باعث صدمه دیدن شخص به صورت خطرناک میگردد و این اصل در تمامی سبک های جودو رعایت میگردد.(البته منظور از سبک در اینجا سبکهای بین المللی که مورده تائید کودوکان است میباشد و نه سبکهای امریکایی جودو که اصولا همه نوع رشته رزمی را مخلوط جودو نموده اند!)
هدف از استفاده از تکنیکهای پرتابی (ناگه وازا ، nage waza) در حالت ایستاده قراردادن خود در موقعیت غالب و برتر از حریف و کنترل کامل وی میباشد.
دلیل دیگر نیز استفاده از پتانسیل بیشتر است زمانیکه شخص به شدت با تاتامی برخورد میکند و باعث شوک زدگی حریف برای لحظاتی میگردد که همین مورد باز هم سبب میشود موقعیت غالب را در قبال حریف داشته باشیم.
خاصیت استفاده از فنون پرتابی به خصوص در مسابقات تورنمنت هم این است که امیتاز بالائی در صورت اجرای دقیق به شخص اجرا کننده داده میشود به خصوص که معمولا در فنون پرتابی شخصی که فن روی وی اجرا میشود به نحوی تعادلش را از دست می دهد که در اغلب موراد امتیاز ایپون(ipon) بالاترین امتیاز و نیز تمام کننده مسابقه داده میشود که همین خود یکی از عوامل تمایل جودوکاران به فنون پرتابی میباشد.
از نظر تئوری و علمی که توسط شخص استاد کانو نیز بعد از فوت ایشان مدرسه کودوکان بیان نموده تکنیکهای پرتابی دارای 4 فاز انجام میباشد که شامل کوزوشی (برهم زدن تعادل حریف) سپس قرار دادن موقعیت بدن در مکان مناسب و سپس اجرای فن و نهایتا کوبیدن شخص بر زمین است.

مبارزه در حالت نشسته

مبارزه در حالت نشسته در مواقعی پیش می اید که در حالت ایستاده تکنیکی اجرا گردیده اما منجر به امتیاز کامل نشده یا تکنیک مناسب اجرا نشده در این حالت مبارزه ادامه می یابدیا اینکه از ابتدا مبارزه در حالت نشسته انجام شده(این حالت فقط در تمارین انجام میشود)
در قوانین داوری این چنین اشاره مینماید:

ورزشكاران در موارد مشروحه ذيل مي توانند وضعيت ايستاده را به نوازا(ne waza) تغيير دهند :
1-هنگامي كه ورزشكار بعد از اجراي تكنيك فنون پرتابي بدون وقفه به ( نوازا ) برود و در خاك حالت تهاجمي بگيرد .
2-وقـتي يكي از جودوكاران در پي اجراء ناموفـق يك فن پرتابي به زمين مي افتد ، جودوكار ديگر مي تواند از وضعيت نامتعادل وي سود جسته و او را در خاك نگهدارد .
3-وقتي ورزشكاري در حالت ايستاده با اجراء فنون ( شيمه وازا يا كانستسووازا ) نتيجه قابل ملاحظه اي بدست آورد و وضعيت را بدون وقفه به ( نوازا ) تغيير دهد .
4-وقتي كه يك جودوكار حريف خود را با بكاربردن حركت فني كه شبيه تكنيك پرتابي بوده ولي خصوصيت كامل آن را نداشته باشد .
5-وقتي كه يك ورزشكار بيافتد يا در شرف افتادن باشد و حريف وي بتواند از اين موقعيت استفاده كند
که البته کار در حالت نشسته دارای قوانین پیچیده و گوناگونی است و کمتر پیش می اید مبارزه دراین حالت ادامه پیدا کند یا ایجاد شود. (چه در حالت مسابقه ایی چه در حالت اصلی که مربوط به اجرای مبارزه نشسته مدسه جودو کودوکان است)

در حالت نشسته اشخاص با استفاده از روش خفه کردن (شیمه) یا قفل کردن بازوان و دستها میتوانند نتیجه منجر به پیروزی را کسب نمایند. روشهای بسیار زیاد دیگری نیز در حالت نشسته اجرا میشود که برخی از آنها را توضیح میدهیم هرچند اکثرا باز هم به شیمه کردن یا قفل مفاصل و فشار به عضلات بدن برمیگردند اما هرشخص به نحوی ازاد انها را اجرا می نماید.

در حالت hold daowm یعنی وقتی شخص به پشت روی زمین قرار گرفته و اجراکننده فن بر وی تسلط دارد(اجرای فن زمانیکه حریف روی پشت خود است) اگر شخص 25 ثانیه به پشت روی تاتامی گرفتار شود(osaekomi) و نتواند خود را رها نماید (تقریبا شبیه رفتن روی پل در کشتی) مبارزه تمام می شود و شخص بازنده کسی است که در osaekomi شکست خورده باشد و درا ین حالت امتیاز ایپون (ipon) به شخص اجرا کننده تکنیک داده میشود.
در قوانین داوری این چنین اوسای کمی تعریف شده است:
1- حداقل يك شانه حريف از پشت با تشك در تماس باشد .
2-كنترل حريف از روبرو يا پهلو باشد .
3-پاي مجري در كنترل پاهاي حريفش نباشد ، بجز قيچي از زير در قسمت قوزك پا بدون از دست دادن كنترل در تكنيك ( تا تي شيهو گاتامه )
4-در هنگام اعلام و ادامه اوساي كومي بايد حداقل بخشي از بدن يكي از جودوكاران با تاتامي در تماس باشد
ذکر این نکته ضرروری است که در موراد مختلف کمتر از 25 ثانیه امتیازات دیگری چون وازاری و یوکو به اشخاص داده می شود که در قوانین داوری جودو به آنها اشاره کامل می گردد.(که تنظیم شده توسط کمیته داوران جهانی)

امتیاز دهی در جودو

در جودوی حال حاضر سه نوع امیتاز وجود دارد :

ایپون (ippon)
وازاری (waza ari)
یوکو (yuko)

قبلا در جودو امیتازی نیز با نام کوکا (koka) وجود داشت اما از سال 2008 این امتیاز حذف گردیده است.
بر اساس قوانین هنگامی که داور اعلام ایپون نماید بازی به نفع شخصی که ایپون را انجام داده است تمام میشود.ایپون در حالات زیر اعلام میگردد:
1-هر گاه ورزشكاري بتواند حريف خود را با اجراي تكنيك ، همراه با نيرو ، سرعت و كنترل قابل ملاحظه ( با پشت ) به زمين بزند .
2-هر گاه ورزشكاري ، حريف خود را در حالت ( اوساي كومي وازا ) به نحوي نگه دارد كه وي نتواند بعد از اعلام اوساي كومي خود را رها سازد .
3-هر گاه ورزشكاري اعلام مايتا نمايد ( دوبار با دست يا پا بصورت ممتد، ضربه به تاتامي بزند ويا با زبان بگويد مايتا يا تسليم هستم).
4-هر گاه تأثير تكنيك كانست و شيمه بطور كامل مشهود باشد.
5-چنانچه ورزشكاري جريمه هانسوكوماكه دريافت نمايد حريف وي با امتياز ايپون برنده خواهد شد .
اما وازاری که از نظر رتبه بندی در رده بعد از ایپون قرار دارد در شرائط زیر مطرح میگردد:

-هر گاه ورزشكاري بتواند حريف خود را با تكنيك ، همراه با نيرو و سرعت كنترل قابل ملاحظه اي به پهلو مايل به پشت ) به زمين بزند .
2-هر گاه ورزشكاري بتواند حريف خود را با تكنيك ، كاملا با پشت به زمين بزند ولي يكي از سه عامل نيرو و سرعت و كنترل را كم داشته باشد .
3-هر گاه ورزشكـاري حريف خود را در حالت ( اوساي كومي وازا ) به نحوي نگه دارد كه وي نتواند ( ظرف مدت 20 الي 24 ثانيه ) بعد از اعلام اوساي كومي خود را رها سازد .
4-چنانچه ورزشكاري سه بار مرتكب خطاي شيدوگردد براي حريف وي يك امتياز وازا آري درتابلو ثبت مي گردد .
و یوکو نیز که در میان این امتیازات کمترین امتیاز را به خود اختصاص داده (البته تا قبل از حذف کوکا) به این شرح است:
الف – هر گاه ورزشكاري بتواند حريف خود را با تكنيك همراه با كنترل و يك عامل ديگر همانند سرعت يا نيرو ( كاملاً به پهلو ) به زمين بزند .
ب – هر گاه ورزشكاري بتواند حريف خود را در حالت ( اوساي كومي وازا ) به نحوي نگه دارد كه وي نتواند ( ظرف مدت 15 الي 19 ثانيه ) بعد از اعلام اوساي كومي خود را رها سازد .
پ – چنانچه ورزشكاري دو بار مرتكب خطاي شيدو گردد براي حريف وي يك امتياز يوكو در تابلو ثبت مي گردد .

این است قوانین داوری بین الملی و تعریف اصلی این سه امتیاز که گاها مشاهده میگردد جودوکاران ایرانی بدون توجه به این قوانین امتیازاتی اشتباه را در مورده فنون اجرائی توسط خود یا دیگری خواستار میگردند که لزوم دقت جودوکاران به این امور را می رساند زیرا جودو تنها در مسابقه دادن و مبارزه نیست بلکه باید جودو را از ابتدا تا انتها و از تاریخچه تا قوانین ان داسنت تا بتوان خود را یک جودوکار نامید و البته برای احقاق حق خود نیز باید اشنائی پایه ایی و گذرائی از این قوانین داشت.

در جودو علاوه بر این سه امیتاز قوانینی نیز در جهت رعایت موارد ممنوعه جودو گمارده اند که به خودی خود امیتازی ندارد اما در صورت تکرار جرائم باعث کسر یا افزایش امتیاز میگردد.
وقتی کسی از قوانین تخطی نمیاد به او اخطار یا شیدو میدهند.این اخطار برای جرائم سبک داده میشود اما اگر جرائم شخص سنگین باشد به وی هانسوکوماکه میدهند.
مواردی که شامل اخطار شیدو میگردد شامل:

1-اجتناب از گرفتن كومي كاتا به منظور ممانعت از انجام عمل در مسابقه
2-در يك وضعيت ايستاده بيش از حد ، حالت دفاعي اختيار نمايد ( معمولا بيش از 5 ثانيه )
3- اجراي تكنيك بدون هيچ گونه كشش كه به ظاهر براي يك حمله طرح ريزي شده لكن بوضوح نشان دهنده آن است كه قصـدي براي پرتاب حريف وجود نداشته است همچنين هيكومي چوئي (افتادن از پشت ) را حمله كاذب گويند .
4- در يك حالت ايستاده گرفتن پايين آستين حريف بطور مستمر بمنظور دفاع معمولا بيش از 5 ثانيه
5- در يك وضعيت ايستاده گرفتن انگشتان يك يا دو دست حريف ( پنجه داخل پنجه ) با هدف قفل كردن و بمنظور ممانعت از فعاليت در مسابقه ( معمولا بين 3 الي 5 ثانيه ) .
6- عمداً اعمال مشروحه ذيل را انجام دهد (برهم زدن لباس ، بالا زدن آستين بيش از حد آرنج ) باز كردن كمربند ، يا دوباره بستن كمربند يا شلوار بدون اجازه داور .
7- به زور كشيدن حريف به پايين بدون اجراي تكنيك به منظور شروع به نه وازا ( مگر طبق ماده 16)
8- داخل نمودن يك يا چند انگشت در داخل آستين يا پايين شلوار حريف يا محكم گرفتن و پيچاندن آستين حريف .
9- گرفتن حريف در حالت ايستاده ، بطور مستمر بدون حمله ( معمولا بيش از 5 ثانيه )
10- در يك وضعيت ايستاده بعد از آنكه كومي – كاتا ( گرفتن حريف ) برقرار گرديد هيچگونه حركت حمله اي انجام نگرفته باشد . ( عدم تحرك غير جنگندگي 20 الي 25 ثانيه )
11- گرفتن سر آستين حريف بين شصت و انگشتان مانند ( تپانچه ) .
12- گرفتن سر آستين جودوگي حريف به صورت تله كردن به سمت بالا ( مانند جيب ) .
13- درحالت ايستاده گرفتن پا يا ساق پا و يا شلوار حريف با يك يا دو دست مگر آنكه همزمان اقدام به اجراي فن نمايد .
14- هر بخش از بدن حريف را با انتهاي كمربند يا ژاكت خويش حلقه و احاطه نمايد كه باعث توقف در كار گردد .
15- گرفتن جودوگي خود يا حريف با دهان يا دندان .
16- قرار دادن دست ، بازو يا ساق پا مستقيماً ، روي صورت حريف .
17- قرار دادن پا يا ساق پا داخل كمربند ، يقه يا نوار ژاكت حريف .
18- اعمال شيمه – وازا با استفاده از پايين ژاكت جودوگي يا كمربند خويش و يا استفاده تنها از انگشتان { حتي اگر ( اوكه ) اعلام مايته نمايد }.
19- تعمداً از ( تاچي وازا ) يا نه وازا به خارج از محوطه مسابقه رفتن يا هل دادن حريف به خارج از محوطه مسابقه .
20- قيچي كردن پا دور گردن و يا سر ( به طوري كه پا ها را قيچي كرده و كاملاً به سمت بيرون بكشد . )
21- زدن ضربه با زانو يا پا به بازوي حريف به منظور وادار به رها كردن و خلاصي از گارد گرفته شده توسط وي و يا ضربه زدن به پا يا قوزك پاي حريف بدون اجراي تكنيك .
22- خم كردن انگشت يا انگشتان حريف رو به بالا به منظور خلاصي از گارد گرفته شده توسط وي.
همانطور که میبینید لیست درازی از انواع خطاها در جودو میباشد که رعایت نکردن هر یک از این موارد سبب اخطار شیدو میگردد که تکرار ان موجب دادن یوکو به حریف و تکرار مجدد ان برای سومین بار وازاری و نهایتا اعلام برد حریف میباشد.
اما هانسوکوماکه:
23- اقدام به پرتاب حريف با پيچاندن يك پاي خود به پاي وي در حالي كه كم و بيش رو به جهت موافق وي باشد و به پشت به روي حريف بيفتد . ( كاوازو گاكه )
24- اعمال كانستسو وازا ( قفل كردن مفاصل ) در هر جا غير از مفصل آرنج دست حريف .
25- بلند كردن حريفي كه روي تشك دراز كشيده از روي تشك و كشانيدن وي به روي تشك .
26- درو كردن پاي ستون مجري فن از داخل هنگامي كه وي سرگرم اجراي فني چون هاراي گوشي و غيره مي باشد .
27- بي توجهي به داور وسط
28- حركاتي كه باعث جلب توجه و توهين نسبت به داور و يا حريف در حين مسابقه گردد حتي پس از اعلام ( سوره مده ) جريمه هانسوكوماكه داده خواهد شد .
29- اعمال هر حركتي كه مي تواند موجب آسيب ديدگي گردن يا ستون فقرات حريف گردد و يا بر خلاف روح جودو باشد .
30- افتادن مستقيم به روي تشك با حريف به هنگام اجرا يا مبادرت به اجراي فنوني چون واكي گاتامه .
31- شيرجه رفتن، ابتدا با سر به روي تشك، با خم كردن بدن به جلو و به پايين در حال اجراي فنوني چون اوچي ماتا ، هاراي گوشي و غيره . ( دايوينگ ). و يا مستقيماً افتادن به پشت در حاليكه در حين اجراي تكنيكي مثل كاتاگورما باشد ( چه ايستاده و يا روي زانو ).
32- افتادن تعمدي به پشت هنگامي كه حريف پشت وي را محكم گرفته و به پشت او چسبيده .
33- استفاده از اشياء سخت فلزي ( بدون پوشش يا با پوشش ).